The Clash – White Riot (1977)

Mats wist niet of het kwam door de coronaverveling of niet, maar na de zoveelste racistische moord in de Verenigde Staten kwamen er opstanden. Het was eigenlijk een herhaling van zetten van eind jaren zeventig, toen het nummer ‘White Riot’ werd geschreven, en helaas even nodig als toen. Joe Strummer zingt, nee, schreeuwt in dit nummer dat blanke mensen te schijterig zijn om zich uit te spreken tegen de verkeerde keuzes van de overheid. Het nummer gaat daarmee verder dan enkel een statement tegen racisme, maar was daardoor des te passender bij de covidtijd met overheidskritiek vanuit alle bevolkingslagen.

Mats leerde het nummer kennen tijdens de crisis, enerzijds omdat er met alle rellen een hoop parallellen te trekken waren met de rellen rond 1980, maar ook omdat er een documentaire met de naam ‘White Riot’ werd uitgegeven eind 2020. Net als toen, werd ook nu ‘White Riot’ omarmd door de verkeerde mensen. Waar eind jaren zeventig de skinheads het nummer omarmden, waarna bandleden van The Clash de boel moesten kalmeren, schreeuwden anno 2021 plunderaars de songtekst als onderdeel van hun avondklokplunderingen.

Mats had zijn capuchon opgedaan en een stalen pijp uit de schuur gepakt. Hij was er klaar mee en ging een lekker potje matten. De eerste lockdown in het voorjaar van 2020 viel hem zwaar, maar de tweede lockdown was verschrikkelijk. En het hielp niet mee dat het tijdens deze tweede golf buiten koud en donker was. De druppel was toen op 23 januari 2021 een avondklok inging. Wat dachten de hoge heren in Den Haag wel niet? Het was toch geen oorlog? Wat Mats en de andere relschoppers extra voedde was dat het kabinet eerder deze regel, in oktober al geadviseerd door het OMT, had afgewezen omdat het teveel herinneringen zou ophalen aan de Tweede Wereldoorlog. En nu kwam het er dus toch. Was het toch oorlog?

Het was een vreemde tijd. Salsaleraar Willem Engel won een rechtszaak waardoor de avondklok werd afgeschaft, maar daarna werd ‘ie toch weer ingevoerd. De Tweede Kamer kletste ondertussen net zolang tot de avondklok een half uurtje later werd ingevoerd. Diederik ‘hockeyvader des vaderlands’ Gommers en Ernst ‘ik wil graag minister worden’ Kuipers, voorheen experts op het gebied van ic-bedjes en andere ziekenhuisaangelegenheden, meenden dat die avondklok weinig effect had. De ijdeltuiten hadden niet door dat het koren op de molen van de relschoppers was.

Wat de specialisten ook graag verzwegen, was dat het overheidsbeleid zoals het invoeren van de avondklok (keuzes van het kabinet, geadviseerd door het Outbreak Management Team) allemaal was gericht op het beheersbaar houden van de zorg. Naïeve versoepelingen, zoals in beide coronazomers werden gedaan, resulteerden in ziekenhuisopnames en dus in nieuwe beperkingen. In tien jaar Rutte vóór COVID-19 waren echter de helft van onze ic-bedden verdwenen (ordinair wegbezuinigd) en daardoor hadden we tijdens de pandemie ongeveer vijf keer minder ic-bedden dan de Belgen en de Duitsers. Oftewel, bij de minste of geringste toename aan besmettingen, moesten er maatregelen worden genomen omdat de ic-beddendruk te hoog was. Zonder Ruttes afbraakbeleid waren de regels ongetwijfeld veel minder streng geweest. Wederom koren op de molen van de boze burgers.

Het meest verwarrend aan de toch al verwarrende avondklokperiode vond Mats dat hij, na een nachtje rellen, om 4:30 uur alle voordeuren van de studentenhuizen zag opengaan en studenten arm-om-arm de binnenstad betraden. Aan illegale huisfeestjes geen gebrek, die plotseling allemaal duurden tot 4:30 uur, het moment dat de avondklok afliep. Toen er in februari wat sneeuw viel, werden er zelfs sneeuwballengevechten met agenten op De Dam in Amsterdam gevoerd. De avondklok, die volgens Rutte paar een paar weekjes zou gelden, bleef uiteindelijk drie maanden van kracht. Het was vermakelijk om vlak voor negen uur, veilig vanuit binnen, naar buiten te kijken om de gestresste mensen te zien rennen naar huis. Óf juist net na negen uur te kijken, wanneer mensen sluipend over straat gingen om uit handen van de politie te blijven. 

Onvermijdelijk kwam er protest vanuit het volk. De tegenstanders van welke-maatregel-dan-ook, onder leiding van Willem Engel en ‘politicus’ Tjerrie B., maakten mensen bang dat de overheid dit nooit meer zou opheffen en steeds verder onze vrijheid zou inperken. Dat het protest zo hevig was – de politie sprak over de grootste rellen sinds de krakers-/kroningsrellen in 1980 – was natuurlijk niet verwacht. Maar de rellen in de Verenigde Staten van een jaar eerder, rondom de moord op George Floyd, hadden wel aangetoond dat mensen in deze tijd net effe iets opgefokter waren. En de vele demonstraties tijdens coronatijd, meestal georganiseerd door boze burgers die hun dagelijkse portie informatievoorziening van Facebook haalden, bevestigden dat beeld alleen maar. Dat is wat corona met je doet.

En dus ook met Mats. Zijn boosheid won het van versleten geduld. Niet dat hij boos was op iets of iemand, maar hij had geen zin in nog meer saaie tijden voor de boeg. Hij wilde leven. In de trein naar het zuiden van het land, op weg naar één van de rellen, zette hij punkmuziek op uit de tijd van de krakersrellen in 1980. ‘White Riot’ van The Clash was het eerste nummer uit de playlist. De zin “And everybody’s doing just what they’re told to” triggerde hem. We laten ons toch niet als makke lammetjes de les lezen door de overheid? Compleet opgefokt kwam hij aan in ‘s-Hertogenbosch, waar tientallen plunderaars hem opwachtten.

Plunderaars? Ja, de rellen waren al gauw omgeslagen in plunderingen. Hele winkelstraten stonden in de fik. Mats had een helder moment. Hij dacht terug aan een dag ervoor, toen een coronateststraat in Urk in brand was gestoken (“hier is geen virus, wij eten vis en bidden tot God”), terwijl de GGD-medewerkers zo hun best deden. Mats realiseerde zich dat de verkeerde mensen werden geraakt. Dat winkeliers al maanden hun winkel op slot hadden zitten en hun pensioen in rook zagen opgaan, en dan ook nog eens te maken kregen met plunderingen. Mats draaide zich om, en pakte de eerste de beste trein terug. In de trein las hij tweets van ophitsers Baudet en Wilders, de twee die op zijn minst medeverantwoordelijk waren voor het opnaaien van een bevolkingsgroep, die nu ineens de rellen veroordeelden. Ja, het was een verwarrende tijd.

Dit is een bijdrage van Mats. Lees alles over covidmuziek op deze plek: 19 maanden COVID-19 in 19 liedjes.