GELOOF DE HYPE! – 6 klassieke punkalbums
Ramones – Ramones (1976)
In het boek lees je uitgebreid over het ontstaan van de Ramones. In een notendop: de Ramones benaderden journalist Fields om naar hun CBGB-show te komen in 1975. De journalist, vriendje van Warhol en bekend in de punkscene, was zo enthousiast dat hij manager werd van de band. En dus kon een jaar later de titelloze debuutplaat worden opgenomen die – samen met de eerste plaat van de Pistols – uitgroeide tot de grootste punkklassieker uit de geschiedenis.
TRIVIA
- De plaat wordt in één week opgenomen. Kosten: 6400 dollar.
- Pas na 38 jaar is de plaat zo vaak gekocht dat het de gouden status krijgt.
- De cover is even simpel als iconisch: door deze afbeelding besluiten de bandleden nooit meer te lachen op een foto en besluit de jeugd massaal over te gaan op lang haar, spijkerbroeken, leren jacks en gympen.
RECENSIES
- NME: 10/10
- Rolling Stone: 5 sterren
- The Guardian: 5 sterren
Op de hoes stond ‘Play Loud’ en dat is het belangrijkste advies dat je kan krijgen bij deze plaat. Binnen een half uur worden veertien nummers erdoorheen gejaagd en daarmee is het toonaangevend en exemplarisch voor punkmuziek: eenvoudig en met gestrekt been in tegen de ingewikkelde muziek van de jaren ervoor. De band zet tevens wat belangrijke thema’s op de kaart met hun nummers. Artiesten zoals The Damned, the Clash, Green Day en Sonic Youth geven aan hun inspiratie hebben gehaald uit deze plaat. In de New York muziektour lees je waar de plaat is opgenomen.
LIED-VOOR-LIEDANALYSE
1. Blitzkrieg Bop
Beste albumopener ooit. Joey schreef muziekgeschiedenis met de schreeuw “Hey Ho, Let’s Go”, die te horen is na de intro van twintig seconden. Naar eigen zeggen was het nummer geïnspireerd op Bay City Rollers en Rolling Stones. De eerste Ramones-single is intussen zo geaccepteerd dat het tegenwoordig zelfs in de Top 2000 staat. Of dat nou de bedoeling was…
2. Beat on the Brat
Joey schrijft dit catchy nummer als hij zich ergert aan spelende kinderen “The kind of kid you just want to kill. You know, ‘Beat on the brat with a baseball bat’ just came out. I just wanted to kill him.” Oh ja, de akkoorden werden gejat van dit zoetsappige nummer.
3. Judy is a Punk
Met iets meer dan anderhalve minuut is dit het kortste nummer van de plaat. In hoeverre je daarin een verhaal kan vertellen, vertelt de band het verhaal van twee delinquenten (in Berlijn en San Francisco) die komen te overlijden. Werd in 2016 verdienstelijk gecoverd door voormalig Smiths-frontman Morrissey.
4. I Wanna Be Your Girlfriend
Het enige nummer dat volledig door Tommy werd geschreven (hij schreef ook mee aan Blitzkrieg Bop). Het is het traagste nummer van de plaat en een muzikale ode aan de jaren zestig. Deze tweede single werd regelmatig door Talking Heads gecoverd in liveshows.
5. Chain Saw
IJzingwekkend moordlied, gebaseerd op de cult- en horrorfilm The Texas Chain Saw Massacre uit 1974. Het is het snelste nummer van de plaat en de kettingzaag misstaat niet in het nummer.
6. Now I Wanna Snif Some Glue
Zoals te lezen in het boek werden fanzines steeds belangrijker in de punkscene, waaronder Mark Perry’s Sniffin’ Glue. De naam van het magazine was natuurlijk gebaseerd op dit nummer van de Ramones. De bandleden proberen het nummer later goed te praten dat het ging over jeugdelijke verveling en trauma’s uit het verleden, maar iedereen weet dat de band niet vies was van verdovende middelen… Geniet tijdens het luisteren van Dee Dee’s “one-two-three-four”.
7. I Don’t Wanna Go Down to the Basement
Langste nummer van de plaat. De geruchten gaan dat het nummer is gebaseerd op CBGB. De wc’s lagen in de kelder en waren zo smerig en donker, dat het door velen als beangstigend werd gezien. Zeker omdat daar meer gebeurde dan enkel de behoeften waarvoor een wc bedoeld is.
8. Loudmouth
Eerste nummer van de b-kant. Loudmouth werd later de naam van een band en een (compilatie)album van The Boomtown Rats. Het is voor Ramones-begrippen een tamelijk complex nummer, maar (wellicht daardoor) ook relatief kleurloos.
9. Havana Affair
Knipoog naar de vele pogingen van de Verenigde Staten om Fidel Castro te verdrijven. Het cynisme spat dan ook af van de tekst “Hooray for the USA!”. Het past in de trend van punkbands, die Ramones hier inzette, om je af te zetten tegen de rol van het kapitalisme in de Koude Oorlog die toentertijd aan de gang was.
10. Listen To My Heart
In de teksten van dit nummer hoor je duidelijk terug dat de heren bandleden in hun jeugd niet zijn verwend voor wat betreft liefdevolle relaties. Het maakt hen wie ze zijn, maar in dit pessimistische nummer schrijven ze van zich af. “That girl could still be mine. But I’m tired of the hurt. Tired of tryin’. I’m tired of the pain. I’m tired of cryin’. Next time I’ll listen to my heart.”
11. 53rd & 3rd
Vervolg op Havana Affair over de Koude Oorlog. Een veteraan uit Vietnam werkt als mannelijke prostituee en wacht tussen 53rd Street en 3rd Avenue in Manhattan, waarna hij zijn mannelijke klant vermoordt om aan te tonen dat hij geen homoseksueel is. De plek, die ook aan bod komt in de New York muziektour, wordt in die tijd ook The Loop genoemd: een kleine gayscene met verschillende gaybars.
12. Let’s Dance
Cover van Chris Montez en daarmee de enige cover van de plaat. Montez had in 1962 een hit met dit nummer. Het nummer wordt tientallen keren gecoverd, waarvan de versie van de Ramones zeker niet tot de beste behoort. Hadden ze mogen weglaten op de plaat.
13. I Don’t Wanna Walk Around With You
Klassiek Ramones-nummer dat je lekker kan meeschreeuwen met je middelvinger in de lucht. Iets dat iedereen dagelijks wel een ander wil toewensen. Is tevens één van de oudste nummers van de Ramones: het stond als eerste nummer op de eerste demo in 1974, maar voor deze demo was geen enkel label warm te maken.
14. Today Your Love, Tomorrow the World
Slotnummer van de plaat waarmee de band op de valreep het zwaarste thema van de plaat aansnijdt: nazisme. De oorspronkelijke tekst “I’m a Nazi, baby, I’m a Nazi, yes I am. I’m a Nazi Schatze, y’know I fight for the Fatherland” werd te aanstoongevend bevonden en voor lancering aangepast naar: “I’m a shock trooper in a stupor, yes I am. I’m a Nazi Schatze, y’know I fight for the Fatherland.” De boodschap komt onverminderd binnen.
Sex Pistols – Never Mind the Bollocks, Here’s the Sex Pistols (1977)
Het ontstaan van de Sex Pistols is bij velen bekend en anders wordt het in GELOOF DE HYPE! uitgebreid beschreven. In het kort: Malcolm McLaren wilde een Britse jongerenrevolutie starten over de as van muziek en trof op dat moment in zijn boetiek SEX een onverzorgde jongen in een zelfgemaakt ‘I Hate Pink Floyd’ t-shirt. Hij was het ideale boegbeeld voor deze beweging. Johnny Rotten (vernoemd naar de staat van zijn gebit) werd frontman van de Sex Pistols een katalysator van de punkrevolutie. Complotdenkers twijfelen of de bandleden echt rioolratten waren of dat het stiekem een voorbedacht concept was. Hoe dan ook, de hype is compleet na dit optreden in de Today-show in december 1976. De band had destijds nog amper nummers, dus daar werd snel aan gewerkt zodat er in 1977 een debuutplaat lag: Never Mind The Bollocks, Here’s The Sex Pistols.
Bij NPO Radio 1 vertelde ik over het ontstaan van de band:
De steengoede docuserie Classic Albums nam een aflevering op over deze plaat:
Trivia
- Het is de enige plaat van de Sex Pistols, dat een jaar later zou ophouden te bestaan. De vroege dood van bassist Sid Vicious zorgt ervoor dat een echte reünie er nooit meer van komt.
- Door de rel die ontstond na de Today-show werden ‘The Pistols’ op veel plekken geweigerd, bijvoorbeeld bij poppodia en als gasten in vakantieparken. Ook hun label beëindigde de samenwerking. Hier zong de band over in verschillende nummers. Het album werd ook verboden door grote retailers, in het pre-internettijdperk wel een dingetje, maar kwam desondanks op één binnen in de UK Album Charts.
- De cover werd ontworpen door ‘vijfde Pistol’ Jamie Reid, die eerder opzien baarde met de cover van de single God Save The Queen – een punkvariant van een staatsieportret van Queen Elizabeth. Net als bij de muziek van de Sex Pistols en de punkmode die McLaren verkocht in zijn boetiek, moest ook de knip-en-plakstijl van Reid vooral het gevoel geven dat je geen genie hoeft te zijn om dit te maken.
Recensies
- Rolling Stone: 5 sterren
- The Guardian: 5 sterren
- NME: volgens eigen auteurs in 1993 gekozen tot het derde beste album ooit
Er zijn verschillende varianten van de plaat, met 11 en 12 nummers, maar ik ben uitgegaan van de variant met elf nummers omdat die nu eenmaal in m’n platenkast staat. Alle nummers zijn simpel en hard en de teksten gaan over problemen en ergernissen van jongeren. Bassist Glen Matlock was door Rotten uit de band gezet (lees in het boek hoe dat precies ging), maar had al wel aan vrijwel alle nummers meegeschreven. Vervanger Sid Vicious werd een gewaardeerd bandlid qua attitude maar speelde zo slecht dat anderen zijn baslijn opnieuw moesten inspelen, ook op deze plaat.
https://platform.twitter.com/embed/Tweet.html?dnt=true&embedId=twitter-widget-0&features=eyJ0ZndfdGltZWxpbmVfbGlzdCI6eyJidWNrZXQiOltdLCJ2ZXJzaW9uIjpudWxsfSwidGZ3X2ZvbGxvd2VyX2NvdW50X3N1bnNldCI6eyJidWNrZXQiOnRydWUsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfdHdlZXRfZWRpdF9iYWNrZW5kIjp7ImJ1Y2tldCI6Im9uIiwidmVyc2lvbiI6bnVsbH0sInRmd19yZWZzcmNfc2Vzc2lvbiI6eyJidWNrZXQiOiJvbiIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfZm9zbnJfc29mdF9pbnRlcnZlbnRpb25zX2VuYWJsZWQiOnsiYnVja2V0Ijoib24iLCJ2ZXJzaW9uIjpudWxsfSwidGZ3X21peGVkX21lZGlhXzE1ODk3Ijp7ImJ1Y2tldCI6InRyZWF0bWVudCIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfZXhwZXJpbWVudHNfY29va2llX2V4cGlyYXRpb24iOnsiYnVja2V0IjoxMjA5NjAwLCJ2ZXJzaW9uIjpudWxsfSwidGZ3X3Nob3dfYmlyZHdhdGNoX3Bpdm90c19lbmFibGVkIjp7ImJ1Y2tldCI6Im9uIiwidmVyc2lvbiI6bnVsbH0sInRmd19kdXBsaWNhdGVfc2NyaWJlc190b19zZXR0aW5ncyI6eyJidWNrZXQiOiJvbiIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfdXNlX3Byb2ZpbGVfaW1hZ2Vfc2hhcGVfZW5hYmxlZCI6eyJidWNrZXQiOiJvbiIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfdmlkZW9faGxzX2R5bmFtaWNfbWFuaWZlc3RzXzE1MDgyIjp7ImJ1Y2tldCI6InRydWVfYml0cmF0ZSIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfbGVnYWN5X3RpbWVsaW5lX3N1bnNldCI6eyJidWNrZXQiOnRydWUsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfdHdlZXRfZWRpdF9mcm9udGVuZCI6eyJidWNrZXQiOiJvbiIsInZlcnNpb24iOm51bGx9fQ%3D%3D&frame=false&hideCard=false&hideThread=false&id=1348028618501468168&lang=nl&origin=https%3A%2F%2Fgeloofdehype.nl%2Fsex-pistols-never-mind-the-bollocks-heres-the-sex-pistols%2F&sessionId=03d78f206db90cdcc2f3fd273ab5e05783699b6b&theme=light&widgetsVersion=2615f7e52b7e0%3A1702314776716&width=550px
Het album is -samen met de debuutplaat van Ramones– dé meest legendarische punkplaat uit de geschiedenis. Hoogste tijd voor een…
Lied-voor-liedanalyse
1. Holidays In The Sun
Het eerste nummer en de vierde single zet heerlijk de toon van de plaat. Wauw! Sid jatte overduidelijk de baslijn van The Jam – In The City (zoals de Sex Pistols wel meer jatte) en Johnny schreef er een tekst bij over hun vakantie. Ze werden dankzij hun imago overal geweigerd waarna ze gedesillusioneerd thuis kwamen, maar Sid en Johnny wilden Engeland ontvluchten omdat ze overal werden uitgekotst na hun Today-show optreden. Ze gingen naar Berlijn met uitzicht op het communistische Oost-Berlijn. Daar gaat dit nummer over.
2. Liar
Geruchten gaan dat het een ‘ode’ is aan hun manager McLaren, die ze incompetent en hebzuchtig vonden. McLaren vond het prima en bedacht zelf de zin “You’re in suspension, you’re a liar”. De band zei later dat het ging over iedereen die hun probeerde te manipuleren en iedereen die hebzuchtig was. Fans gebruiken het om hun afschuw ten opzichte van politici, het systeem en de gevestigde orde te laten blijken. Ook prima.
3. No Feelings
Muzikaal is het idee gebaseerd op New York Dolls, een groep waar de band veel naar luistert omdat manager McLaren de gewezen manager was van die band. De tekst was volgens Rotten een drama om live te zingen, omdat het teveel tekst was. Hij schreef over weesmeisjes die door zijn vader royaal werden gesponsord en die mede daardoor aan hem gehecht raakten en meer wilden, waarna hij werd genoopt hen teleur te stellen: “no feelings”.
4. God Save The Queen
Tweede single en ongetwijfeld de meest invloedrijke Pistols-track. Zou eigenlijk No Future gaan heten, maar deze titel met bijbehorende cover leek de band aanstootgevender. De zinsnede “no future for you” zou desondanks de nieuwe oneliner worden onder de Britse jeugd. Het nummer verscheen kort voor Elizabeths zilveren jubileum (7 juni 1977) en een verrassingsoptreden van de band twee dagen voor deze dag, in een bootje op de Theems voor het parlementsgebouw, eindigde precies zoals de band voor ogen had: met een arrestatie. Kijk de legendarische beelden. Het nummer kwam binnen op nummer één maar werd als aanstootgevend gezien, waardoor kranten werden gedrukt met een hitlijst zonder nummer één. Koren op de molen voor de band.
5. Problems
Het laatste nummer van de a-kant toont een volgend belangrijk thema onder de jeugd. “Too many problems, oh why am I here? I need to be me, ’cause you’re all too clear”. Vrijwel alle tieners zijn ongelukkig met zichzelf en niemand is zelfverzekerd. De band probeert de jeugd voor te bereiden op de grote boze wereld. Het is chaos en het zal chaos blijven.
6. Seventeen
Op de b-kant gaat de band door met een boodschap voor tieners, met een knipoog naar het nummer I’m Eighteen van Alice Cooper, want volgens ‘The Pistols’ is Seventeen de treurigste leeftijd die er is. Je mag dan namelijk niks en je hebt niks te doen. De band maakt met toespelingen over lang haar direct gebruik van het moment om de hippies een trap na te geven. Het is niet het beste nummer van de plaat…
7. Anarchy in the UK
Punkklassieker. De eerste single van de plaat die dus ook werd gespeeld in de Today-show en eerder al debuteerde op tv bij Tony Wilsons tv-show So It Goes (treed in de Manchester muziektour in Wilsons voetsporen). Het nummer zorgde voor veel ophef in Engeland, maar haalde de hitlijsten. Het nummer is één grote middelvinger naar decadentie in de samenleving en andere muziekstromingen. Luister hier een van de eerste demo’s.
8. Bodies
Ruig en ophitsend nummer, compromisloos ten voeten uit. Enige nummer, samen met het eerste nummer, waar Glen niet aan meeschreef. Zit je klaar voor het verhaal? Pauline uit Birmingham woonde in een boomhut in haar tuin “Her name was Pauline, she lived in a tree”. Ze ging naar een psychiatrische inrichting, maar daar werd ze verkracht door de verpleging. Ze vluchtte naar Londen, werd punkfan, leefde op de straat en moest verschillende abortussen ondergaan. Volgens de legende kwam ze opdagen bij de deur van Johnny met in haar hand een doorzichtige plastic zak met een geaborteerde foetus. Schrijf dit verhaal op, voeg en er paar keer “fuck” aan toe en je hebt het nummer Bodies.
9. Pretty Vacant
Derde single die volgens Glen was geïnspireerd op S.O.S. van ABBA. Tien jaar lang zou ABBA hem nog kerstkaarten sturen omdat ze het waardeerden. De tekst van het nummer was één grote berg zelfspot, want als ze iets niet waren was het wel Pretty Vacant, wat ze zelf absoluut wel doorhadden.
10. New York
McLaren was net uit New York teruggekeerd als manager van New York Dolls, een traject dat tamelijk was mislukt, maar de CBGB had hem geïnspireerd en hij had de idealen meegenomen naar Engeland. De heren bandleden waren niet erg onder de indruk: zij vonden de Amerikaanse punkscene te hoogdravend en weinig voor het normale volk. Dat beschrijven ze in dit nummer. Je hoeft de tekst geen twee keer te luisteren om te horen dat ze in het nummer refereren naar de New York Dolls liedjes Pills en Looking for a Kiss.
11. E.M.I.
In het laatste nummer geven ‘The Pistols’ een vette trap na naar label E.M.I. dat hun handen aftrok van de plaat tijdens de publiciteitsstorm na het optreden in de Today-show. In de ogen van de band waren de mensen bij E.M.I. geldwolven die wilden meeliften op het punksucces en enkel met de band in zee ging om te bewijzen dat ze een breed aanbod hadden, terwijl ze de vibe totaal niet begrepen. Het is een middelvinger naar labels die geheel in traditie van het punkimago volstrekt overbodig zijn: do-it-yourself. Saillant is dat de plaat wel gewoon werd uitgebracht op een andere major: Virgin.
Joy Division – Unknown Pleasures (1979)
4 juni 1976. In de Lesser Free Trade Hall in Manchester traden Sex Pistols op. Hun hits zijn dan nog niet geschreven. In de zaal bevindt zich Tony Wilson en enkele jongens die later Joy Division oprichten. Tenminste, eerst richtten ze Warsaw op (vrij naar dit nummer van Bowie waaruit ze, net als uit de punkmuziek, veel inspiratie haalden) en later veranderden ze hun naam en sprak Ian Curtis met Wilson in de kroeg. Wilson gaf ze aandacht in zijn tv-show en vertelde dat hij graag een label wil oprichten. De rest is geschiedenis: Factory Records (bezoek deze iconische plek in de Manchester muziektour) werd een iconisch label en de eerste band die er een contract tekende was Joy Division. Samen werkten ze aan de debuutplaat Unknown Pleasures, die in juni 1979 uitkwam. Een uitgebreid verhaal over het ontstaan lees je in GELOOF DE HYPE!
TRIVIA
- De plaat werd volledig door Wilson betaald. Dat was fijn voor de armlastige bandleden, maar daardoor waren ze erg afhankelijk van Wilson en hij had geen diepe zakken: hij kon slechts een oplage van 10.000 betalen. De plaat werd lovend ontvangen, maar een commercieel succes werd het nooit omdat de plaat nergens te koop was.
- Wilson koppelde de band aan designer Peter Saville. Hij ontwierp de extreem minimalistische cover, wat bijzonder was in die tijd. De cover is opgebouwd uit gestapelde radiogolven.
- Wilson koppelde de band ook aan producer Martin Hannett, een heroïneverslaafde hippie die vooral aan het schelden was naar de bandleden. Hij gaf geen enkele feedback op hun werk en ging ’s nachts onder invloed van verdovende middelen met de overdag ingezongen tapes rommelen. De bandleden werden iedere dag weer verrast met de uitkomst. Desalniettemin was de plaat na drie weekenden klaar. Bandleden waren verdeeld en bang dat het teveel als Pink Floyd zou klinken, maar Wilson hakte de knoop door: het is goed zo.
https://platform.twitter.com/embed/Tweet.html?dnt=true&embedId=twitter-widget-0&features=eyJ0ZndfdGltZWxpbmVfbGlzdCI6eyJidWNrZXQiOltdLCJ2ZXJzaW9uIjpudWxsfSwidGZ3X2ZvbGxvd2VyX2NvdW50X3N1bnNldCI6eyJidWNrZXQiOnRydWUsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfdHdlZXRfZWRpdF9iYWNrZW5kIjp7ImJ1Y2tldCI6Im9uIiwidmVyc2lvbiI6bnVsbH0sInRmd19yZWZzcmNfc2Vzc2lvbiI6eyJidWNrZXQiOiJvbiIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfZm9zbnJfc29mdF9pbnRlcnZlbnRpb25zX2VuYWJsZWQiOnsiYnVja2V0Ijoib24iLCJ2ZXJzaW9uIjpudWxsfSwidGZ3X21peGVkX21lZGlhXzE1ODk3Ijp7ImJ1Y2tldCI6InRyZWF0bWVudCIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfZXhwZXJpbWVudHNfY29va2llX2V4cGlyYXRpb24iOnsiYnVja2V0IjoxMjA5NjAwLCJ2ZXJzaW9uIjpudWxsfSwidGZ3X3Nob3dfYmlyZHdhdGNoX3Bpdm90c19lbmFibGVkIjp7ImJ1Y2tldCI6Im9uIiwidmVyc2lvbiI6bnVsbH0sInRmd19kdXBsaWNhdGVfc2NyaWJlc190b19zZXR0aW5ncyI6eyJidWNrZXQiOiJvbiIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfdXNlX3Byb2ZpbGVfaW1hZ2Vfc2hhcGVfZW5hYmxlZCI6eyJidWNrZXQiOiJvbiIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfdmlkZW9faGxzX2R5bmFtaWNfbWFuaWZlc3RzXzE1MDgyIjp7ImJ1Y2tldCI6InRydWVfYml0cmF0ZSIsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfbGVnYWN5X3RpbWVsaW5lX3N1bnNldCI6eyJidWNrZXQiOnRydWUsInZlcnNpb24iOm51bGx9LCJ0ZndfdHdlZXRfZWRpdF9mcm9udGVuZCI6eyJidWNrZXQiOiJvbiIsInZlcnNpb24iOm51bGx9fQ%3D%3D&frame=false&hideCard=false&hideThread=false&id=1263938282452328448&lang=nl&origin=https%3A%2F%2Fgeloofdehype.nl%2Fjoy-division-unknown-pleasures%2F&sessionId=7c60d7138e8623c13f2ffc17be31f27221f5ef04&theme=light&widgetsVersion=2615f7e52b7e0%3A1702314776716&width=550px
RECENSIES
- NME: een 10
- Rolling Stone: 5 sterren
- Pitchfork: een 10
Unknown Pleasure wordt gezien als de meest iconische postpunkplaat. Het stond symbool voor het antwoord op de minimalistische punk. Het mocht wat donkerder, experimenteler, intellectueler en minder eenvoudig zou zijn, maar moest wel uit blijven gaan van het do-it-yourself-principe, de punkenergie en blijven afzetten tegen rockclichés en de maatschappij. De muziek van Joy Division was moeilijk en minimalistisch tegelijk en zowel depressiefmakend als dansbaar. Luisteraars baden zichzelf in ellende, mede door de donkere teksten van de depressieve Curtis. De teksten zijn extra confronterend met in je achterhoofd dat hij zichzelf een jaar later van het leven berooft. Curtis zou benadrukken dat alle bandleden een even grote inbreng hadden en “het een bundeling is van persoonlijke gevoelens van ons alle vier”. Het woord is aan de luisteraar en dan helpt een lied-voor-liedanalyse natuurlijk.
LIED-VOOR-LIEDANALYSE
1. Disorder
De openingszin “I’ve been waiting for a guide to come and take me by the hand” gebruikte ik om enkele Joy Divison-hotspot te noemen in de Manchester tour, maar sloeg op een gids die probeert de kleine geneugten van een depressief leven te vinden, de unknown pleasures. Het werkt niet want hij verliest het gevoel (“the feeling, feeling, feeling!”). De donkere lyrics, gecombineerd met Peter Hooks melodische baslijn, de rare geluidseffecten van Hannet, de krachtige gitaarriff van Bernard Sumner en de opzwepende drums van Stephen Morris aan het begin maken dit een typisch Joy Division-nummer. Impactvolle opener!
2. Day of the Lords
Het tweede nummer van de plaat is een rustiger en donker nummer dat de lijdensweg des levens beschrijft. Iemand die in de kindertijd is vervormd en de hoop op de mensheid volledig is kwijtgeraakt. Ik sluit niet uit dat Curtis het biografisch bedoelde. Hij vond het overigens grappig om de titel van het nummer niet te laten slaan op de inhoud. Er is geen gitaar te horen; de bas bepaalt het volledige ritme.
3. Candidate
Zoals ik in het boek beschrijf vond Hannett sommige nummers te punky en die schrapte hij van de plaat. Midden in de nacht zei hij: ga naar de studio en schrijf nieuwe nummers. Dit was één van de resultaten. Wederom een weinig opzwepend of vrolijkmakend nummer, over politici en de realiteit van de macht die zij hebben. Curtis bezingt een tweesprong: corruptie tegenover idealen. Het nummer gaat over het verlies van het onschuld en de overheid die je beloont zodat je je gedachten voor jezelf houdt. Het beschrijft de realisatie dat het leven een desillusie is en oneerlijk tegelijk.
4. Insight
Opzwepende baslijn die opbouwt naar een anti-climax. Typisch zo’n nummer dat je live wil ervaren in een donker punkhol. Curtis bezingt de onzinnigheid van het leven en de nutteloosheid der dingen. Aan het eind herpakt hij zichzelf en zingt een paar keer: “I’m not afraid anymore!”. Het verklaart de veranderende muziek en de anti-climax. Het geluid dat je in het begin hoort is de lift van de studio, één van de vele experimenten van Hannett.
5. New Dawn Fades
Het laatste nummer van de a-kant opent met een achterstevoren afgespeelde en gewijzigde sample van het vorige nummer Insight. Opvallend is hoe de (briljante) gitaarriffs en baslijn dwars door elkaar ingaan. Het nummer mag dan ook voor een groot deel op het conto van de geniale gek Hannett worden geschreven. De teksten blijven onverminderd duister met als slotzin: “Me, seeing me this time, hoping for something else”. Onder andere Peppers-gitarist Frusciante en Moby (in samenwerking met New Order, Joy Division minus Curtis) coverden het nummer. New Order speelde het nummer pas in 2001 weer (sinds Curtis’ overlijden in 1980), waar Frusciante en Moby hun het nummer opnieuw moesten leren.
6. She’s Lost Control
Samen met Disorder het meest iconische nummer van de plaat. Kreeg onbedoeld extra aandacht toen premier May in de Brexit-periode in de penarie zat en Britse media kopten: May Division – She’s Lost Control. Het nummer gaat over een vrouw die lijdt aan epilepsie en daardoor geen werk kan vinden. Curtis probeert haar vanuit zijn werk in een uitzendbureau aan een baan te helpen. Als hij haar een tijdje niet ziet, denkt hij dat ze werk heeft. Ze blijkt te zijn overleden aan een epileptische aanval. Omdat Curtis zelf ook lijdt aan epilepsie, regelmatig zichtbaar voor fans tijdens liveshows, komt dit hard bij hem binnen. Cobijns film over Curtis’ leven, Control, werd uiteraard hiernaar vernoemd.
7. Shadowplay
Voor de aftiteling van de film Control gebruikte Cobijn een versie van dit nummer, gecoverd door The Killers. De Amerikaanse postpunkband die ruim twintig jaar na Joy Division ontstond, coverde dit nummer speciaal voor Cobijn. Het is wellicht het meest catchy nummer van de plaat. In het nummer zingt Curtis over vervreemding en hulpeloosheid. Hij voelde zich in een kooi, een gesloten wereld, waarin hij geen connectie kan maken met andere mensen. Ondanks dat hij frontman was van een populaire band en nummers maakte die de dansvloeren vulde, voelde hij zich alleen en onbegrepen. Saillant is dat het nummer ontstond toen de bandleden The Ocean van The Velvet Underground wilden naspelen.
8. Wilderness
Bassist Peter Hook tekende in zijn biografie op dat de baslijn in dit nummer een droom is voor iedere bassist. Curtis zong over religie dat soms een belemmering vormt voor progressie. De punkroots komen naar voren in de confronterende zinsnede “The blood of Christ on their skins”, wat tamelijk beangstigend uit zijn mond komt. De drums zijn geweldig in dit nummer.
9. Interzone
Dit nummer baseerde Curtis op het meesterwerk van zijn grote held William Burrough. Hij is auteur van Naked Lunch, later verfilmd in een knotsgekke film, maar de roman is eigenlijk even onnavolgbaar. Het gaat over levende maar onsamenhangende nachtmerries, paranoia, angst voor autoritaire controle en rebellie tegen de maatschappelijke normen. Het boek zou eigenlijk eerst Interzone heten, waardoor Curtis aan de naam van dit nummer kwam. Opvallend is dat bassist Hook ook meezong. De melodie was wederom up-tempo met sterke drums.
10. I Remember Nothing
Spannend slotakkoord van de plaat, waar naast de opwindende muziekstructuur ook rinkelende glazen te horen zijn (bedankt, Hannett). Het gaat over hoe ingewikkeld het is om in deze samenleving relaties op te bouwen. Mensen zijn vijandig en boos, er is een kloof tussen mensen en velen zijn in de basis afstandelijk. “We were strangers, for way too long.” Duidelijk een subjectieve interpretatie van de contactgestoorde Curtis.
https://www.youtube.com/embed/8yWHFM6zT1U
The Clash – London Calling (1979)
London Calling, misschien wel de meest atypische punkplaat ooit, sloeg in als een bom. Het was 1979, twee jaar nadat de punkgolf startte én twee jaar na The Clash’ titelloze debuutplaat. Atypisch want het was een dubbelelpee. Atypisch want punkpuristen gruwelden van de reggae- en jazzinvloeden. Atypisch want het was subtiele plaat met een brede onderwerpkeuze. Veel muziekliefhebbers smulden ervan en zien het vandaag de dag nog steeds als de beste punkplaat ooit. Helaas zorgde onder andere getouwtrek met platenmaatschappij CBS ervoor dat het nooit meer overtroffen zou worden door The Clash. Meer over de band lees je in GELOOF DE HYPE!
In dit interview op NPO Radio 5 vertel ik meer over deze plaat:
Trivia
- De cover is gebaseerd op de titelloze debuutplaat van Elvis Presley, waarbij een zwartwit-foto van Elvis met gitaar werd ingewisseld voor een zwartwit-foto van bassist Paul Simonon die zijn instrument kapot sloeg, een paar maanden eerder geschoten tijdens een concert in New York. Mooie symboliek voor het kapotmaken van oude tijden.
- Het uitbrengen van een dubbelelpee was tamelijk uniek en zorgde voor scheve gezichten bij label CBS. Alle nummers stonden er desalniettemin in vier weken op. 19 nummers schoon aan de haak. Producer Stevens moedigde de band aan niet te veel te sleutelen aan hun liederen.
- Sinds 1992 vindt er jaarlijks in Paradiso een festival plaats waarin veelbelovende Britse bands zich presenteren aan Nederland. De naam van dit festival? London Calling, uiteraard.
Recensies
- Rolling Stone: 5 sterren + best album of the 1980s (dit laatste was tamelijk discutabel omdat de plaat in 1979 uitkwam, maar in Verenigde Staten pas in 1980)
- AllMusic: 5 sterren
- Q: 5 sterren
De lied-voor-liedanalyse toont aan dat The Clash koos voor meer dan enkel simpele boosheid: werkloosheid, burgeroorlog, drugsgebruik, racisme… Of zoals frontman Strummer het zelf zei tegen OOR: op London Calling “hebben we ons afgekeerd van punk omdat al die wezenloze idioten toen het no future-spel begonnen te spelen. We walgden daarvan, we wilden niet met dat soort geïdentificeerd worden en daarom zijn we nieuwe terreinen gaan verkennen.” Dat was wel duidelijk geworden. Door alle muzikale invloeden wordt ook wel eens beweerd dat het eigenlijk één van de eerste postpunkplaten is. Laten wij ons maar gewoon focussen op de lied-voor-liedanalyse. En ga vooral alle nummers luisteren: als je hieronder over alle liederen leest kan het wat onsamenhangend overkomen, maar het geheel is juist ijzersterk en onbeschrijflijk gevarieerd.
Lied-voor-liedanalyse
1. London Calling
Het gelijknamige nummer was zo pakkend en succesvol dat vandaag de dag nog steeds mensen vanuit een stedentrip Londen naar huis bellen zodat ze “London Calling!” kunnen schreeuwen. De band protesteerde op dit nummer over het klimaat, geweld door politie, de rol van muziekjournalisten (“Now don’t look to us, phoney Beatlemania has bitten the dust”) en dus kon het qua inhoud perfect door als punknummer. Het opzwepende nummer met legendarische gitaarriff voorspelde het einde van de wereld.
2. Brand New Cadillac
Producer Stevens moedigde de band aan niet te veel te sleutelen aan hun nummers. Het beste kwam dit tot uiting in Brand New Cadillac, dat er in één keer opstond. Het was een cover van Vince Taylot (1959), volgens Strummer “the beginning of British rock & roll”. De band speelde het nummer vaak als warming-up voor een show en nu kreeg het een mooie plaats op dit derde album.
3. Jimmy Jazz
Het derde nummer van de plaat gaat over “cops looking for Jimmy Jazz” en lijkt een metafoor voor mensen die zo blind waren voor punk dat ze vergaten dat de roots van rockmuziek óók bij jazz lagen. Jimmy Jazz is dan ook een stuk meer ontspannen dan punk. Oftewel, een voorzichtige verklaring waarom de plaat London Calling meer is dan een simpele punkplaat en waarom andere muziekgenres er niet op misstaan.
4. Hateful
Super dansbaar nummer met op het eerste oog grappige en pakkende teksten, maar het blijkt toch serieus werk: dit is het anti-drugsstatement van Strummer. Volgens velen slaat de zin “This year I’ve lost some friends” onder andere op Sex Pistols’ bassist Sid Vicious die kort daarvoor was overleden aan een overdosis.
5. Rudy Can’t Fail
In het laatste nummer van de eerste kant horen we duidelijke invloeden van reggae en soul. Het werd als duet ingezongen door Strummer en gitarist Jones. Rudy (rude boys = Jamaicaanse straatcultuur) was bedoeld als aanmoediging voor de luie jongeren die alleen maar ska luisterden en dronken (“You been drinking brew for breakfast”), maar de rude boys hadden natuurlijk geen oren naar deze aanmoediging. Saillant detail is dat Newcastle United-supporters het nummer in 1998 afstoften toen Ruud Gullit daar trainer werd. Ongetwijfeld niet vanwege de inhoud van de tekst maar vanwege de titel Rudy Can’t Fail. Helaas kregen ze geen gelijk: Gullit voelde zich na een dik jaar gedwongen om ontslag te nemen.
6. Spanish Bombs
Pakkende popsong die stimuleert tot vrolijk meezingen, totdat je de songtekst goed begrijpt. Strummert deed de inspiratie op toen hij na een opnamedag naar huis reed en op de radio hoorde dat een hotel aan de Costa Brava was gebombardeerd door de Basken. Hij kreeg de Spaanse burgeroorlog maar niet uit zijn hoofd, omdat in zijn eigen Verenigd Koninkrijk een burgeroorlog dreigde dankzij IRA.
7. The Right Profile
Producer Stevens schuift Strummer de biografie van acteur Monty Clift toe, waarna Strummer The Right Profile hierover schrijft. Hij beschrijft niet alleen het auto-ongeluk van Clift, die daar dusdanig verminkt uitkwam dat hij alleen nog maar producties kon draaien als de cameraman hem “on the right profile” zou filmen, maar ook zijn alcohol- en drugsgebruik. R.E.M. schreef over de acteur het nummer Monty Got a Raw Deal.
8. Lost in the Supermarket
Iconisch nummer, enerzijds door de combinatie tussen toegankelijk en creatief geluid, anderzijds door de songtekst die gaat over overconsumptie. Strummer schreef de eerste zinnen op de achterkant van een zakje snaren. Het eerste deel is autobiografisch, daarna beschrijft Strummer hoe hij denkt dat het zou zijn om op te groeien zoals gitarist Jones. De supermarkt die wordt bezongen lag op King’s Road, dezelfde straat als McLarens boetiek SEX, waar Sex Pistols naar werden vernoemd.
9. Clampdown
Catchy nummer dat zich qua tekst afzet tegen het systeem. “Ga leven en van het leven genieten, vecht tegen de status-quo!” lijken de bandleden ons te willen vertellen. Clampdown kan worden vertaald als ‘onderdrukt worden door het establishment’ en in het lied wordt opgeroepen om de angst te overwinnen en je eigen pad te volgen. Een reële angst die toen leefde, en eigenlijk nooit is weggegaan, is dat we als makke lammetjes ons leven laten leiden (lijden) door het systeem. Hoe punk wil je het hebben?
10. The Guns of Brixton
Laatste nummer van de B-side en dus de eerste plaat. Het nummer is volledig geschreven door bassist Simonon die opgroeide in Brixton. Het nummer gaat over de zoon van een Jamaicaan (vandaar ongetwijfeld de reggae-invloeden) die in Brixton leeft. “Feels like Ivan…at the end of The Harder they Come” refereert aan de dood van Ivanhoe Martin in de Jamaicaanse speelfilm The Harder they Come. Het nummer vertelt over de heftige manier van optreden door de politie.
11. Wrong ‘Em Boyo
Dit is een cover, gebaseerd op Wrong Embryo van The Rulers. The Clash veranderde wat kleine tekstdingetjes en voerde het tempo wat op, zodat het een skanummer is waar je niet op stil kan blijven staan. In het nummer staat volkslegende Stagger Lee centraal maar zijn mythe is zo vaak verteld dat niemand meer weet wat het juiste verhaal is, dus laat ik daar op deze plek vooral geen stelling in nemen.
12. Death or Glory
Ik wilde beschrijven hoe goed ik dit nummer vind, maar ik kan eigenlijk niet op tegen de recensie van AllMusic op: “this song features the best and most satisfying chord progression and melody the Clash ever came up with”. ‘Death or glory’ klinkt stoer onder jonge mensen in het artiestenwereldje (“ik wil niet oud worden”) maar is hypocriet want het overkomt nou eenmaal iedereen.
13. Koka Kola
Kortste en slechtste (mag ik dat zeggen?) nummer op de plaat. Het nummer klinkt als een advertentie en de kapitalistische titel doet dat ook vermoeden. Het een trap tegen de wereld van adverteerders en al het andere kapitalistische geneuzel dat daaromheen hangt. Wellicht bewust lelijk gemaakt?
14. The Card Cheat
Dit nummer werd nooit live opgevoerd door de band. Vrolijke pianodeuntjes en opzwepende gitaarriffs verbloemen de donkere tekst van het nummer. Het geluk van een eenzame gokker raakt op en hij wordt vermoord: “The gambler is seized and forced to his knees and shot dead. He only wanted more time away from the darkest door, but his luck it gave in.”
15. Lover’s Rock
Eerste nummer van de tweede kant van de tweede plaat. Qua muziek klinkt het als een liefdeslied, maar of de betekenis van het nummer dat ook is, laat ik aan de lezer. Strummer adviseert het boek The Tao of Love and Sex aan een jongen om een vrouw meer plezier te doen. De jongen verliest daarmee echter zijn kracht om echte “Lovers Rock” te maken…
16. Four Horsemen
Dit nummer moet de nodige verlichting bieden, na meerdere zwaardere nummers op de plaat. De band erkent met dit humoristische nummer vol zelfspot dat de eigen teksten soms wat pretentieus zijn. De bandleden worden als vier ruiters geportretteerd in stijl van een Monthy Python-parodie.
17. I’m Not Down
Het gaat niet zo goed met Mick Jones en hij schrijft het van zich af in dit nummer. Het nummer toont zijn depressieve staat na een relatiebreuk en beschrijft hoe hij op straat in elkaar werd geslagen door een clubje rockers. Maar het nummer gaat ook juist over niet opgeven en jezelf realiseren dat je soms nog dieper moet gaan om daarna weer omhoog te kunnen kijken. Een soort kijkje in de keuken van Jones’ verwerking.
18. Revolution Rock
Reggae-artiest Danny Rap zal in zijn handen hebben gewreven. Zijn obscure nummer werd ineens gecoverd door The Clash wat ongetwijfeld meer royalties opleverde dan het origineel. Strummer verandert wat kleine passages maar blijft bovenal trouw aan het nummer en de bijbehorende reggaesound. Dit nummer zou de plaat afsluiten, ware het niet…
19. Train in Vain
…dat Train in Vain er nog opkwam. Het nummer stond oorspronkelijk niet op de cover, maar kennelijk vond men Revolution Rock een té obscure afsluiter, waar ik me wel in kan vinden. Train in Vain is het meest poppy en catchy nummer van de plaat en kreeg de bands hoogste notering in de Verenigde Staten. Het geluid is gebaseerd op een voorbijkabbelende trein. Als Mick Jones naar zijn vriendin treint, laat ze hem niet binnen wat de titel “tevergeefs treinen” verklaart: Train in Vain.
https://www.youtube.com/embed/aUzBgeI5dpc
The Strokes – Is This It (2001)
In GELOOF DE HYPE! vertel ik uitgebreid over het ontstaan van de band, waar de bandleden van The Strokes (die eerst speelden onder de naam The Stinky Beatles) elkaar leren kennen in geboorteplaats New York. Opvallend in hun ontstaan is dat er weinig opvallends gebeurt. De bandleden maken muziek en veroveren kroeg voor kroeg New York met catchy, puntige en energieke popsongs. Er kwam geen marketing aan te pas, enkel steengoede muziek. Labels zagen in The Strokes de redding van rock-‘n-roll of een Velvet-revival en een contract bij RCA Records was gauw geregeld. Het was in die tijd een godswonder dat er een artiest doorbrak die geen r&b of hiphop maakte en een doodnormale en coole band was. Of zoals OOR het beschreef in 2001: “Ze zijn zó cool dat je eigenlijk een zonnebril nodig hebt om ze te kunnen inschatten”.
Trivia
- Hoewel de titel van de plaat een vraag is, wordt de albumnaam Is This It zonder vraagteken geschreven. De reden erachter is vrij simpel: vond de band er esthetisch gezien niet correct uitzien.
- Er zijn twee uitgaven van de plaat. Eén met daarop New York City Cops als negende nummer en op de Amerikaanse versie vind je op deze plek het nummer When It Started. Had alles te maken met nine eleven. Hoe dat precies zit, lees je hieronder in de lied-voor-liedanalyse.
- De naakte vrouw met leren handschoen op de cover was destijds de vriendin van ontwerper Colin Lane. Hij fotografeerde haar spontaan toen ze de douche uitkwam. Er was naar eigen zeggen geen inspiratie, maar het moest gewoon een sexy foto zijn.
Recensies
- NME: 10/10
- Rolling Stone Album Guide: 5 sterren
- Q: 5 sterren
Verschillende uitgevers noemden het de plaat van het jaar, onder andere NME en OOR noemden het zelfs de plaat van het decennium.
De plaat werd in zes weken tijd opgenomen in een kleine studio in New York. Check in de New York muziektour waar deze studio lag en drink een biertje aan de overkant, daar waar de bandleden naar het schijnt vaker zaten dan in de studio. De plaat was ‘what you see is what you get’ in optima forma. Geen beroemde producer, geen gastmuzikanten, geen marketing, maar nonchalante zang, strakke gitaarriffs en ruwe bewerking. De plaat werd een groot succes en was de start van de postpunkrevival. Zonder The Strokes waren Arctic Monkeys, The Killers en Editors nooit zo groot geworden. The Strokes zouden het succes van deze plaat niet meer evenaren, maar wel altijd een grote en mythische band blijven.
Lied-voor-liedanalyse
1. Is This It
Eerste nummer en naamgever van de plaat. Heerlijke opener van de plaat en door de pakkende drums en sterke baslijn, gecombineerd met de nonchalante zang van Casablancas, een typisch Strokes-nummer. Het gaat over een niet-werkende relatie “Oh dear can’t you see? It’s them it’s not me. We’re not enemies, we just disagree … Is this it?”
2. The Modern Age
Als je het eerste nummer nog niet pakkend genoeg vond, dan word je vast gegrepen door de gitaarriffs en baslijnen in dit nummer. Of de kletterende drums… De stijl doet enorm denken aan de protopunk van de jaren zestig in New York. Warhol had ongetwijfeld zijn vingers afgelikt bij het horen van dit nummer… In het nummer bezingt Casablancas de eigenaardigheid van het huidige leven.
3. Soma
Bij The Modern Age kan je er nog over twijfelen, maar Soma gaat sowieso over medicijngebruik, ofwel drugs. Soma is een fictieve drug waarover wordt geschreven in de roman Brave New World van Aldous Huxley. De muziek kabbelt heerlijk voort in dit nummer en de tempowisselingen, waarbij de acht klappen worden afgewisseld met het oersaaie “let’s go”, zijn exemplarisch.
4. Barely Legal
Geen idee of het toeval is dat Barely Legal ook de naam was van een pornografisch tijdschrift. Het nummer start met een statement naar mensen die de kapitaalkrachtige bandleden niet serieus namen “Oh I didn’t take no shortcuts, I spent the money that I saved up” en vloeit vervolgens over in een nummer over seks met iemand die zojuist de legale leeftijd heeft bereikt om het mee te doen.
5. Someday
Derde single van de plaat en wellicht wel het meest catchy nummer van allemaal. Net zoals alle nummers van deze plaat, beschrijft het problemen van de straat. Het leven is fantastisch als kind, maar op een dag (“someday”) realiseer je dat je niet eeuwig jong bent en niet eeuwig met vrienden samen kan hangen.
6. Alone, Together
Dit nummer laat weinig aan de verbeelding over. Het gaat over een relatie die aan en uit gaat “The first time, it happened too fast. The second time, I thought it would last” en over iets wat er vaak in de slaapkamer gebeurt tijdens een relatie “Lisa says: take time for me. Dropping him down to his knees. Ah, chest down.”
7. Last Nite
Tweede single en hartstikke gejat van Tom Petty & The Heartbreakers. Tom Petty eist geen royalty’s, maar lacht er smakelijk om. De tekst vertelt het verhaal van een jongen die zijn vriendin verliet nadat zij vond dat hij te weinig om haar gaf “Last night, she said: oh, baby, don’t feel so down, oh, it turns me off when I feel left out. So I, I turned around. Oh, baby, don’t care no more. I know this for sure. I’m walking out that door.”
8. Hard to Explain
Eerste single van de plaat. Het nummer vertelt op doodeenvoudige en typische Strokes-wijze dat je niet alles moet willen begrijpen omdat sommige dingen gewoon niet uit te leggen zijn. Roem, relaties, muziek, je jeugd… soms moet je niet teveel nadenken, soms is het gewoon hard to explain.
9. New York City Cops
Lekker pakkend nummer dat het live nog steeds erg goed doet. Waar het nummer over gaat dient geen verdere uitleg (“New York City Cops, they aren’t too smart”). Het nummer kreeg extra lading tijdens de aanslagen van 11 september 2001 (deze plaat was toen net uit) op het World Trade Center in New York. De bandleden, geboren New Yorkers en geraakt door de aanslagen, besloten daarop dit nummer niet uit te brengen op de Noord-Amerikaanse albumversie die nog moest worden uitgegeven en te vervangen door When It Started, een nummer dat ze een paar uur na de aanslagen schreven.
10. Trying Your Luck
Heerlijke badass-track van The Strokes over het ontmoeten van een persoon die je leuk vindt. Als de andere persoon halve signalen geeft over haar gevoelens, dan doe je dus exact wat de titel je adviseert. De halve signalen maken echter dat welke beslissing je ook neemt, het vaak fout afloopt. “And I lost my page, again I know this is so rare But, I’ll try my luck with you.”
11. Take It Or Leave It
Fantastische afsluiter van de plaat. Pakkende melodieën en ondertussen vertelt Casablancas doodleuk aan iemand dat ze het maar moet doen met hoe hij is. “Leave me alone. I’m in control. And girls lie too much. And boys act too tough. Enough is enough. I said: just take it or leave it”. Hierna mag je als luisteraar nog ontelbaar keer “and take it or leave it” meeschreeuwen. Yeah!
https://www.youtube.com/embed/39cZelwLKqk
Arctic Monkeys – Whatever people say I am, that’s what I’m not (2006)
Misschien wel de eerste band die je als product van het internet kan beschouwen: de Arctic Monkeys. Geïnspireerd op The Strokes (let op de openingszin van hun zesde plaat: “I just want to be one of The Strokes”) maakten the boys next door normale muziek voor de normale man. Door jongeren in hun woonplaats Sheffield en door lokale media werden ze vroeg gehyped. Door gratis demo’s uit te delen bij hun concerten ging de band online viral (nog ver voordat viral een woord was). Hun singles en ep Beneath the Boardwalk (vrij naar de kroeg waar ze vaak optraden omdat frontman Alex Turner daar had gewerkt) werden online een groot succes, maar internetsceptici vroegen zich af of er dan nog wel iemand de cd zou kopen? Het antwoord kwam in januari 2006 toen ze hun debuutplaat Whatever People Say I Am That’s What I’m Not uitbrachten… (Een veel uitgebreider verhaal over de eerste Arctic Monkeys-jaren lees je in het boek GELOOF THE HYPE!)
Trivia
- Met meer dan 360.000 verkochte platen in één week, werd ‘Whatever’ de snelst verkopende debuutplaat aller tijden in Engeland. De rijen voor de platenzaken in het hele landen toonden aan er een echte hype gaande was. Of zoals Turner het zelf zei bij hun eerste concert na de lancering: “So it’s a fuckin’ phenomenon then, eh?”
- De band wilde een doorleefde foto op de cover, passend bij de verhalen die werden bezongen op de eerste plaat (waarover straks meer). Een vriend van de band, Chris McClure, werd geschikt geacht en gekozen als covermodel. Ontwerper Scott Jones: “It’s representing the whole ‘work during the week, get twatted at the weekend, then do the same thing over and over again’ thing.” De shoot op een zaterdagavond, nadat McClure in de kroeg heeft gehangen, levert volgens Jones te matig resultaat op omdat McClure niet dronken genoeg was. “We did one version and he wasn’t pissed enough. So the next week we got him completely hammered in the Korova bar in Liverpool. We did have a couple of photos of him lying on the floor, being sick everywhere. So we got him back up and he was bright as a button five minutes later, so I think the puke did him good.” De foto werd gemaakt en goed bevonden. De volle asbak en sigaret deden later wat stof opwaaien bij gezondheidsorganisaties, maar de band weerlegde de kritiek door te noemen dat de foto niet bepaald de voordelen van roken toont.
- Deze plaat is mijn favoriete plaat ooit gemaakt, zo leg ik hieronder uit in de radio-uitzending Ongekend Goed bij Leo Blokhuis:
Recensies
- NME: 10, album/year (“Our Generation’s Most Important Band”)
- Guardian: 5 sterren (“Ze zijn niet te houden!”)
- AllMusic: 5 sterren
De muziek is punky, energiek, vernieuwend en gaat terug naar de oorsprong van postpunk. Het is intelligent (met name de songteksten) maar gaat toch over doodnormale situaties. Later gaf de band aan dat ze dit nooit meer konden bezingen op latere platen, omdat hun leven zo was veranderd dat ze niet meer normaal waren. NME schreef een treffende recensie, die de invloed van de Arctic Monkeys duidelijk maakte: “Essentially this is a stripped-down, punk rock record with every touchstone of Great British Music covered. The Britishness of The Kinks, the melodic nous of The Beatles, the sneer of Sex Pistols, the wit of The Smiths, the groove of The Stone Roses, the anthems of Oasis, the clatter of The Libertines…” Rolling Stone omschreef de plaat als “een stormloop van begin-tot-eind vol verkwikkende riffs en scherpe dialogen die hun verschijning tot nog grotere hoogtes brengt.”
Lied-voor-liedanalyse
1. The View From The Afternoon
De Arctic Monkeys deden lekker waar ze zelf zin in hadden en dat bleek direct bij het eerste nummer. Richting het einde van het nummer, start het opnieuw. Als luisteraar denk je dat je per ongeluk de repeatknop hebt ingedrukt, maar het blijkt een grapje van de bandleden. Het is een van de laatst geschreven nummers van de plaat, maar was zo lekker pakkend dat het prima vooraan kon.
2. I Bet You Look Good On The Dancefloor
Deze eerste single was al een succes voordat Whatever uitkwam. In het boek (check proloog) ga ik verder in op de videoclip en “Don’t believe the hype”. De titel van het nummer is natuurlijk de perfecte openingszin als je naar een meisje in een Britse pub toestapt. Het nummer is een aanklacht tegen deze cultuur, omdat het zo plat is. Het is nog altijd één van de meest populaire Arctic Monkeys-nummers.
3. Fake Tales Of San Francisco
Eén van de eerste nummers die ze schreven en hier neemt de snelheid op de plaat iets af. In de eerste demoversies hoor je goed dat de band nog niet erg mature is. Fake Talesis geïnspireerd op andere bands die ze tegenkwamen in het circuit. Anderen waren vaak zo vol van zichzelf, dat de Arctic Monkeys ze graag op de hak wilden nemen in dit nummer. Exemplarisch is “He talks of San Francisco, he’s from Hunter’s Bar”. Zoals je in de Sheffield muziektour leest is de Hunters Bar niet meer dan een rotonde.
4. Dancing Shoes
Wederom een nummer over het uitgaansleven. Over mannen die het lastig vinden de eerste stap te zetten, het eerste dansje te maken of een openingszin uit te spreken. Al weet ik niet of “Get on your dancing shoes, you sexy little swine” dan erg in de smaak valt. De opening is nog kalm, maar daarna gaat het tempo snel omhoog in dit nummer.
5. You Probably Couldn’t See For The Light But You Were Staring Straight At Me
Heerlijk nummer in het midden van de plaat. Up-tempo en fijne meeschreeuwer. Turner omschreef het als liefdesnummer, omdat het gebaseerd was op een meisje dat hij kende. Toen het oeuvre van de band werd uitgebreid, verdween het nummer al gauw uit de live setlists. Getuige de titel was het ook nooit bedoeld als pakkende single. Het was het eerste nummer van velen met een onmogelijk lange titel waarmee de Arctic Monkeys zich niet populair maakten bij mensen die hun muziek aan de man moesten brengen.
6. Still Take You Home
Enige nummer dat Turner niet alleen schreef, want hier schreef ook Jamie Cook aan mee. Voor dit nummer geldt een beetje hetzelfde als het vorige nummer: strakke, snelle en heerlijke vuller van de plaat. Het nummer gaat over een date die niet erg vlekkeloos gaat en waar de jongen totaal niet geïnteresseerd is in de meid, maar waarbij hij wel geïnteresseerd is om haar mee naar huis te nemen (“still take you home”).
7. Riot Van
Even adem halen met een rustig nummer na al het geweld. Riot Van gaat over verveling in Sheffield en de ervaringen van de band van toen ze een jaar of 14 waren. Zij waren verveeld, maar hielden het netjes (naar eigen zeggen). Turner: “We waren nooit slechte jongens; we hielden het wel altijd leuk.” Drummer Matt Helders: “Alleen omdat je met mensen rondhangt die misschien inbrekers zijn, betekent niet dat je het zelf ook bent.”
8. Red Light Indicates Doors Are Secured
Maak het niet moeilijker dan het is. Gewoon een prettig nummer met rammende drums waarin met typische anekdotes wordt verteld hoe lastig het is om een taxirit te fixen na een avondje stappen. De titel is dan ook direct verklaard.
9. Mardy Bum
Van het ene doodeenvoudige onderwerp naar het volgende. Mardy Bum gaat over humeurige vriendinnen. De titel is overigens niet meer dan een gezegde voor een meid in die regio, maar dan wel een meid die een beetje ‘grumpy’ is. Maar ach, zeker in relaties heb je wel eens zo’n mening over elkaar…
10. Perhaps Vampires Is A Bit Strong But…
In Sheffield werd gefluisterd dat de Arctic Monkeys een beetje dom waren, omdat ze hun eerste concerten buiten de stad pro deo gaven. De band geloofde erin dat het bijdroeg aan hun bekendheid, net toen ze daarna de liedjes gratis verspreidden. Turner: “Ze wensten ons succes maar achter onze rug om waren ze ervan overtuigd dat we onze tijd aan het verdoen waren.” De band zou het bij het rechte eind hebben: de toegenomen bekendheid zorgde voor mond-tot-mondreclame en uiteindelijk een belangrijk deel van het succes.
11. When The Sun Goes Down
Mijn favoriete nummer, tevens door de band als single uitgegeven. Het nummer gaat over een prostituee (de verwijzing naar Roxanne is natuurlijk naar het gelijknamige nummer van The Police) en een klant die verkeerde bedoelingen heeft met haar. Na het rustige eerste couplet vliegen de instrumenten erin en ontstaat er een typisch anarchistisch punknummer. De titel die wordt geschreeuwd door Turner is afgeleid van een man die ze leerden kennen bij hun oude oefenruimte en die zei dat de buurt verandert als de zon onder gaat vanwege de aanwezigheid van prostituees (“They said it changes when the sun goes down!”). Die quote past trouwens prima onder een willekeurige zonsondergangfoto op Instagram.
12. From The Ritz To The Rubble
Een klassiek avondje uit met de heren van de Arctic Monkeys. De eerste helft van het nummer gaat over vreselijke uitsmijters die altijd wat te zeiken hebben. Dit deel wordt vrij ontspannen maar heerlijk up-tempo begeleid. Halverwege het nummer (instrumentaal stuk) is de avond gevorderd, zitten ze lekker in de olie en merk je dat ze dingen gaan doen die ze de volgende dag niet meer weten (“Last night, what we talked about made so much sense, but now the haze has ascended. It don’t make no sense anymore”). De muziek bereikt een climax.
13. A Certain Romance
Dit nummer is misschien wel gewoon een samenvatting van de plaat en daarmee de ideale afsluiter. Het gaat over een gebrek aan romantiek dat iedereen wel eens ervaart en zelfs deze populaire band die terugblikt op hun hype-periode (dit nummer werd als een van de laatste nummers geschreven). Sommige mensen proberen zich beter te voelen dan anderen, maar dat slaat nergens op. Zelfs de hypeband is niets meer dan een normaal clubje vrienden. Daar besluiten ze de plaat dan ook mee: “Well, over there, there’s friends of mine. What can I say? I’ve known ’em for a long long time. And, yeah, they might overstep the line. But you just cannot get angry in the same way.”