David Bowie – Heroes (1977)

Werd hét odenummer voor zorgpersoneel. Je kan natuurlijk gaan klappen op je balkon voor de mensen in de zorg, of je kan als ministerie €1000,- geven, maar je kan het zorgpersoneel ook muzikaal eren. Het waren helden, die enorm lange dagen draaiden, grote verantwoordelijkheid moesten dragen, de vreselijkste dingen zagen en continu slechtnieuwsgesprekken moesten voeren. ‘Heroes’ dus, de helden van deze tijd. Het nummer kwam daarom in 2020 zelfs in de top-10 binnen van de Top 2000.

Het nummer staat op de gelijknamige plaat, onderdeel van de Berlijn trilogie. Bowie was al bekend, onder andere als Ziggy Stardust, maar hij maakte écht faam als creatief genie in zijn Berlijn-jaren. Dat kwam uiteraard onder andere door de bizarre situatie in de stad, toentertijd. Het nummer gaat dan ook over twee tortelduifjes rondom de Berlijnse Muur. De helden van die tijd.

1 juni 2020, door bruiloft-Ferdje gebombardeerd tot 1 juno, was de meest iconische coronadag. De intelligente lockdown werd versoepeld en één van deze versoepelingen was dat de terrassen open mochten. Mats wist nog dat de aankondiging “1 juno gaat het land weer een stukje open” hem in de oren klonk als een nieuwe Borsato-oorwurm, maar Mats onthield de zin vooral vanwege de surreële tijd waarin we leefden. Hij kneep weer eens in zijn arm. 1 juni was een maandag en dat leek de minister een veilige dag voor versoepelingen, zodat de cafés rustig konden wennen en in het weekend daarna, bij hopelijk mooie temperaturen, veel mensen konden bedienen. 

Ferd was echter vergeten naar de feestdagenkalender te kijken. 1 juno was Tweede Pinksterdag en het was prachtig weer. Snel haastte de minister zich door te zeggen dat iedereen anderhalve meter afstand moest houden, óók mensen uit één huishouden die dus wel hand-in-hand mochten aan komen lopen. Toen mensen zeiden dat dat een verwarrende maatregel was, vond de minister het eigenlijk ook wel goed als er niet door iedereen afstand werd gehouden. Het was al met al niet vreemd dat Ferd later geen persconferenties meer mocht doen. Enfin, de terrassen gingen op Pinkstermaandag om twaalf uur open. Fotografen buitelden over elkaar heen om dit tafereel vast te leggen, maar het bleef rustig op de terrassen. Mensen waren bang. Ze dronken liever een blikje supermarktbier op het eigen balkon. Het leven met de hand op de knip, ondertussen klagend over alle regels, begon te wennen.

Mats was één van de mensen die wel lekker dronken zat te worden op een Amsterdams terras, tot hij een appje binnenkreeg. Er was – zo stond er te lezen – een feestje aan de gang waar je geen afstand hoefde te houden. Hij snelde zich naar de feestlocatie: de Dam. Daar stonden een blik damschreeuwers bij elkaar te demonstreren tegen discriminatie. George Floyd, een donkere man, was vermoord door een Amerikaanse politieagent, een ogenschijnlijk racistische daad. Een verschrikkelijke gebeurtenis waarvan de beelden de wereld overgingen (“I can’t breathe!”). In Nederland gingen mensen die oprecht kwaad waren de straat op, samen met mensen die gewoon toe waren aan een verzetje. Het werd hierdoor extreem druk op de Dam, waardoor de anderhalve meter afstand niet gehandhaafd kon worden. Zodoende kwam burgemeester Halsema onder vuur te liggen. Zij kon het namelijk niet managen want als echte GroenLinkse moest zij natuurlijk meelopen met de demonstratie. Zij ja, het gebeurt zelden dat een vrouw burgemeester is van een grote stad en volgens Feministisch Nederland kon dat niet los worden gezien van de kritiek die vervolgens losbarstte op haar positie. Mats kwam haar tegen en zag dat ze druk aan het appen was met minister Grapperhaus, wat vervolgens om onduidelijke redenen openbaar werd gemaakt door het ministerie. Het was schokkend om te zien voor Nederlanders hoe boomers anno 2021 appen. Niet alleen deze appjes gingen viraal, ook de toespraak van rapper Akwasi. Toen maanden later Willem II’ers werden beschimpt omdat ze met teveel mensen op een plein voetbal stonden te kijken, zette doodleuk iemand op het scherm Akwasi’s toespraak aan en toen was het wél geoorloofd. Een typische Brabantse oplossing. Het was een groot contrast met Cambuur en De Graafschap, die zo boos op de KNVB waren omdat ze niet mochten promoveren, dat ze door hun woede al hun goodwill direct verloren. In hoeverre de superboeren hun goodwill niet al hadden verloren met hun eindeloze boerenprotesten…

Zoals een echte coronadiscussie betaamt, waren er deugmensen aan beide kanten van het spectrum bij de Dam-discussie. Enerzijds mensen die iedere discussie wegwuiven onder het motto “gezondheid boven alles” en anderzijds mensen die vinden dat deze conservatieve gezondheidsproleten zich eens moesten verdiepen in echte wereldproblemen. Met een genuanceerde mening hoefde je niet aan te komen – zoals je de hele pandemie niet op nuance hoefde te rekenen. Het kwam tot een climax in het televisieprogramma Veronica Inside, waarbij “nsb’er” Arie Boomsma opriep tot een sponsorboycot nadat Johan Derksen weer eens iets controversieels had gezegd, ditmaal over Akwasi en zijn toespraak. Het boycot-idee was vanuit Amerika komen overwaaien, waar republieken in hun online campagnes leerden dat de cancel culture goed werkt. Mats moest het even navragen, maar het betekende zoiets als: een werkgever of adverteerder van iemand met een mening net zo lang stalken tot die daar zo onrustig van wordt dat de persoon met mening de mond wordt gesnoerd. Over één ding werd nooit meer gepraat: discriminatie. En dus hadden alle rechtse vlagtokkies hun zin. De negentig procent van Nederland die hun schouders ophaalden bij zoveel discussie en inderdaad toegaven dat discriminatie een aandachtspunt is, bleven ongehoord. Zwart-wit denken op de meest pure manier.

Over zwart-wit gesproken: het grootste lachertje van corona waren de bruiloften en de begrafenissen. Of eigenlijk: het annuleren daarvan. Het voelde voor Mats toch wat wrang dat zijn zus niet mocht trouwen, maar op de dagen dat zij eigenlijk zou trouwen er mensen in elkaars gezicht stonden te hoesten in een bomvolle binnenstad of in een vol voetbalstadion. Mats belde met zijn vriendin die, daags na haar ontslag bij het poppodium, met vrienden in de biertent op de Tilburgse Kermis stond waar de lokale schlagerzanger een dronken massa stond te vermaken. Als je het nog kan uitleggen moet je het zeggen, maar een vriend van Mats’ vader kan het niet meer. Hij overleed tijdens de lockdown, maar bezoek werd niet toegelaten op zijn begrafenis. Het enige geluk was dat zijn zoon niet hoefde te bellen met Mark Rutte, in tegenstelling tot Tom Staal die via zijn roze GeenStijl-microfoon zijn vader liet bellen met Rutte over de begrafenis van een goede vriend. De ontslagen vriendin van Mats liet zich omscholen en ging meehelpen bij de GGD. Haar eerste werkdag was in Urk, waar de testlocatie in de fik werd gestoken. Op de tweede werkdag was ze in Utrecht, waar ze werd toegeklapt door twee oudere mensen vlakbij haar werkplek, die ook nog eens ‘Heroes’ van Bowie neuriede. Voor het eerst voelde ze zich nuttig op deze wereld. 

Evengoed vertederend was dat Mats’ neefje, als bijbaantje bij de lokale omroep (vitaal beroep), een oudere man interviewde die aangaf dat het allemaal eigen verantwoordelijkheid was. Hij had natuurlijk gelijk, maar als deze crisis iets aantoonde, was het wel dat we niet in staat zijn om eigen verantwoordelijkheid te nemen. Van de dierenmarkt in China tot het massaal negeren van de adviezen en van de b-influencers tot de verkouden Boris Johnson… de crisis was geen lichtend voorbeeld van mensen die wisten hoe je om moet gaan met verantwoordelijkheid. De oudere man was duidelijk levensmoe en had weinig zin om zich te houden aan de quarantaineregels omdat hij niet wilde dat zijn laatste pleziertje in het leven, mensen knuffelen, hem werd afgepakt. Dan liever corona. Hij knuffelde Mats’ neefje dan ook na het interview. Misschien waren de echte helden van de pandemie wel gewoon de mensen die doorgingen alsof er niks aan de hand was.

Dit is een bijdrage van Mats. Lees alles over covidmuziek op deze plek: 19 maanden COVID-19 in 19 liedjes.