De Nederlandse punkzender
Nu op de zender
Druk op de speld
Verdiep je verder in 50 jaar punk in Nederland:
Enkele hoogtepunten van
In het najaar van 1977 loopt Paul Tornado het Haagse perscentrum Nieuwspoort in Den Haag binnen. Met de borst vooruit. Hij heeft wat aan te kondigen: het allereerste Nederlandstalige punknummer. In iets meer dan anderhalve minuut veegt hij de vloer aan met justitieminister Dries van Agt. Deze 'führer' wil immers porno verbieden in bioscopen.
De echte punk, dat is Rotterdamse punk, want die stad is rauwer dan de rest van Nederland. Amsterdamse punks vinden ze veel te artistiek. Te elitair bovendien. En ze praten te veel. De Sex Pistols stonden al in Rotterdam voordat ze in Paradiso optraden in januari 1977, maar niemand die daarover opschept. De Rondos zijn de verpersoonlijking: onder het mom 'Tieft op met je godsdienst' organiseren ze Rock Against Religion in Kaasee en ze zorgen voor een Rotterdamse revolutie in Londen. Zó heftig dat hoofdact Crass niet eens optreedt vanwege de rellen die uitbreken.
Op de voorpagina spreekt de Leeuwarder Courant van een ‘superorder van 330 miljoen’. Er is zojuist een club breedlachende Friezen teruggekeerd uit New York met een miljoenenopdracht op zak. Ze hebben een verbluffende indruk gemaakt in de Trump Tower, waardoor Donald Trump geen nee kon zeggen op het voorstel van een gloednieuw jacht van 126 meter lang. Niemand kan dan bevroeden dat wanneer Donald Trump bekendmaakt dat hij voor de derde keer een gooi doet naar het presidentschap, de punkplaat TRUMP YN MAKKUM wordt uitgebracht. Want het loopt niet goed af...
‘Ik sta hier voor de zanger en die maakt allerlei woeste gebaren... Oh, nu wordt er gepogood en gestagedived. En ze komen richting mijn kant... Niet te geloven wat hier gebeurt, joh! Totale wanorde hier. Oh, daar komt er wéér een!’ Aan het woord is Jan Douwe Kroeske, die live op Radio 3 verslag doet vanuit een kolkende Oosterpoort in Groningen. De verbijstering bij Kroeske slaat op de Noorderslag-show van De Raggende Manne, de doorbraak van Bob Fosko en co.
Met eigen ogen zien De Heideroosjes doorzeefde auto’s, kapotgeschoten straatnaambordjes en platgebrande huizen. De man die hen begeleidt naar hun optreden in Novi Sad, draait om als hij als eerste de popzaal inloopt. ‘Ik zie hier alleen maar extremisten staan. Deze mensen hebben mijn familie vermoord.’ De bandleden van de Heideroosjes slikken en al helemaal als ze zien dat het aanwezige publiek van hun show doodleuk bij de garderobe hun kalasjnikovs inlevert, als waren het paraplu’s in de paraplubak. Ze maken zich klaar, lopen het podium op en spelen Our Own Vietnam.
Nietsvermoedend slenteren de bandleden van Brigade M door de Leidse binnenstad. Als ze het Muziekhuis willen betreden voor hun repetitie, rennen dertig demonstranten naar de toegangsdeur om het gebouw te blokkeren. Ze houden borden omhoog met ‘Geen oefenruimte voor fascisten’. De punks van Brigade M druipen af. Maar de Leidse wethouder Alexander Pechtold vindt geen juridische grond om de band hun oefenruimte te ontzeggen. Slappe hap, vinden veel inwoners. De bandleden van Brigade M lachen om de controverse en het politieke geklungel. Zij bedanken de wethouder met het nummer Pechtold Houzee.
Met zijn karakteristieke rode mutsje verschijnt Harry Slinger op miljoenen televisieschermen. Hij staat op een oldtimer te zingen voor de kantoren van verzekeraars. Hij betoogt dat ze ‘tegen hem hebben gelogen alsof hij een kind was’. Vrijwel iedereen die het nummer hoort, is bekend met het origineel. Maar weinigen weten dat dat nummer eigenlijk zijn oorsprong vindt in de punk. Het is onderdeel van een beweging die een slinger geeft aan de nederpophausse in de jaren tachtig.
‘Fuck Kwark en Hugo. De laatste show op aarde, HANG YOUTH in Paradiso, gaat door als middagprogramma!’ Iedereen is dolenthousiast. Vanwege de aangekondigde lockdown heeft niemand meer op doorgang van het concert gerekend, maar er is een oplossing gevonden. De status van de band groeit uit tot mythische proporties tijdens de coronapandemie, waarvan het Paradiso-optreden de kers op de taart is. In hun slipstream ontstaan ook andere covidbands, waarvan The Covids de meest passende naam heeft.
Het ontgaat niemand in de Arminiuskerk in Rotterdam dat op de cover van de plaat die ze vanavond lanceren, Woe to the Wicked, een foto van een echo staat afgebeeld. Het is de echo van Kims baby, van vlak voordat die een abortus onderging. Twee weken later vallen er Kamervragen op het bureau van zorgminister Ernst Kuipers. SGP en ChristenUnie vragen of de minister of hij notie heeft genomen van het werk van punkband VULVA. Ze vinden het ‘ronduit schokkend’ hoe de band zich over ‘zoiets kwetsbaars als abortus’ uitlaat. Of de minister niet even kan censureren.
Chat Shit Get Banged was ooit een onschuldige Britse meme die zijn oorsprong vindt in de woorden van voetballer Jamie Vardy, maar als Bob Vylan er een lied over maakt en de woorden in Paradiso koppelt aan de moord op Charlie Kirk, trilt ons land op zijn grondvesten. 013 cancelt het optreden, Doornroosje niet. En dus is voor één avond het Nijmeegse poppodium het epicentrum van de Nederlandse punk- en popmuziek. Bob Vylan in Doornroosje nadert de mythische proporties van The Beatles in Blokker.
Het boek
Punk diende zich niet geleidelijk aan. Het sloeg in als een baksteen. In januari 1977 stonden de Sex Pistols in Paradiso en maakte Nederland kennis met een nieuwe subcultuur. De herrie, het uiterlijk, de energie en de provocatie zorgden voor een schokgolf door het land.
Dit boek beschrijft de Nederlandse punkbeweging aan de hand van vijftig bizarre punkgebeurtenissen uit evenzoveel jaren. Van een punk die de Jaguar van Alfred Heineken steelt en een extreemrechtse punkband die Pechtold tot wanhoop drijft, tot Nederlandse bands die Londen, Joegoslavië en New York veroveren. Onderweg passeren krakers, fanzinemakers, graffiti-kunstenaars, relschoppers, buitenbeentjes en muzikanten die de publieke agenda naar hun hand zetten.
Punk is veel meer dan een muziekgenre. Het is een broedplaats voor creativiteit, activisme, kunst, saamhorigheid en verzet. Van de eerste Nederlandse punksingle tot de recente ophef rond Bob Vylan in Nijmegen. Want hoewel punk niet uit Nederland komt, blijkt vijftig jaar later dat ons land er verrassend goed in is.
De podcastserie
Samen met KINK hebben we een 8-delige podcastserie ontwikkeld (luister vanaf december) waarin we de Nederlandse punkbeweging bespreken aan de hand van bizarre verhalen: gesprekken, archiefmateriaal, muziekfragmenten en verbanden tussen punk en popcultuur.
Dit is een non-stop punkzender met het beste van 50 jaar punk in Nederland (1977-2026). Het station gaat van hardcore naar poppunk, van emocore naar Oi!-punk, van skatepunk naar glampunk en van screamo naar garagepunk. Kortom, een eclectische bedoening, maar veel punk te ontdekken.
Punk diende zich niet geleidelijk aan. Het sloeg in als een baksteen. In januari 1977 stonden de Sex Pistols in Paradiso en maakte Nederland kennis met een nieuwe subcultuur. De herrie, het uiterlijk, de energie en de provocatie zorgden voor een schokgolf door het land. Natuurlijk was er daarvoor ook al punk in ons land, maar hierna gingen popzaaltjes punk boeken en brak punk door in de media. Binnen de kortste keren ontstonden er fanzines en punkhollen.
De speellijst loopt van de eerste Nederlandse punkgolf (denk aan Ivy Green, de Rondos, The Ex, Flyin' Spiderz, Speedtwins, Panic) via de tussenjaren (Heideroosjes, Frites Modern, Kobus gaat naar Appelscha, Antillectual) naar recente bands (zoals Hang Youth, VULVA, Kaboutertje Putlucht en Ploegendienst). Geen buitenlandse bands. De zender draait zonder presentatie en zonder reclame.
Deze site is samengesteld door Rens Dietz. Het is onderdeel van zijn muzieksite muziekishetantwoord.nl. Rens schreef ook het boek 50 jaar punk in Nederland en bracht samen met KINK de gelijknamige podcastserie uit (allebei in 2026).